Dr. Mustafa Yaşar & Dr. Teoman Alpay Demirel
Bu makale, Zaman Temelli Akupunktur yaklaşımını modern kronobiyoloji, Geleneksel Çin Tıbbı ve RTM Klinik modeli çerçevesinde ele almaktadır. İnsan organizmasının hormon salınımı, metabolizma, bağışıklık yanıtı, kan basıncı, uyku-uyanıklık döngüsü ve hücresel işlevler açısından gün boyunca değişkenlik göstermesi, zamanın klinik değerlendirmede aktif bir biyolojik değişken olarak ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Geleneksel Çin Tıbbı’nda özellikle Zi Wu Liu Zhu sistemi, meridyen ve akupunktur noktalarının seçimini günün zamanı ile ilişkilendirirken; modern kronobiyoloji, sirkadiyen ritimler ve moleküler saat mekanizmaları üzerinden tedavinin zamanlamasının biyolojik yanıtı etkileyebileceğini ortaya koymaktadır.
RTM Klinik yaklaşımı bu iki perspektifi özdeşleştirmeden, aralarındaki kavramsal paralellikten yararlanarak hastanın yalnızca semptomlarını değil, semptomların ortaya çıkış zamanı, günlük ritmi, uyku, beslenme, aktivite ve stres düzeni gibi zamansal özelliklerini de değerlendirmeyi önermektedir.
Bu kapsamda Zaman Temelli Akupunktur; nokta seçiminin hastalık, meridyen ve klinik hedeflerin yanı sıra hastanın biyolojik zamanı ve semptom ritmi dikkate alınarak kişiselleştirilmesini amaçlayan bir yaklaşım olarak tanımlanmaktadır.
Makalede ayrıca semptom günlüğü, biyolojik zaman değerlendirmesi, zamanlanmış tedavi ve takip gibi klinik araçlar önerilmekte; RTM’nin “Remember–Regeneration” felsefesine zaman boyutunun eklenmesinin daha geniş bir kronobütüncül tedavi modeline katkı sağlayabileceği ileri sürülmektedir.
Bununla birlikte mevcut bilimsel kanıtların Zaman Temelli Akupunkturun kesin ve standart bir klinik protokol olarak kabul edilmesi için yeterli olmadığı, yaklaşımın güçlü kronobiyolojik bilgiler ile geleneksel zamanlama sistemlerini bir araya getiren ve ileri klinik çalışmalarla test edilmesi gereken bir hipotez olarak değerlendirilmesinin daha uygun olduğu vurgulanmaktadır.
İstanbul Akupunktur Dergisi Eylül 2026 Sayısı
İmtiyaz sahibi: Dr. İbrahim Çerçi : www.dribrahimcerci.com
Akupunktur Seminerleri : www.duraakupunktur.com